ICO (Initial Coin Offering) Nedir?

 

ICO yani “Initial Coin Offering”  terimi Türkçeye “İlk Kriptopara-Jeton Arzı” olarak çevrilebilir. Kripto paraların ve blockchain teknolojisinin hayatımıza girmesiyle birçok sektörde köklü değişiklikler yaşanmaya başlandı. Bunların başında finans sektörü geliyor. Alışık olduğumuz finans sektörünün IPO (Initial Public Offering)’su kripto dünyasında karşımıza ICO olarak çıktı.

IPO – şirketlerin belirli oranda hisselerini halka açarak yatırım toplama işlemleridir. Aynı yöntemle, yatırım toplamak isteyen Blockchain şirketleri, projelerini “White Paper” denilen teknik dokümanlarla projelerini anlatıyorlar ve bu projeye inanan ve başarılı olacağını düşünen kişiler, bu firmaların çıkardıkları kripto paraları satın alarak projeleri fonlamış oluyorlar.

Amaç aynı olsa da IPO’lar ve ICO’lar arasında önemli farklar bulunuyor.

IPO’lar olgunlaşmış piyasalarda ve tamamen regüle edilmiş bir şekilde gerçekleştirilirken ICO’lar ise çok yeni bir sektörde ve çok büyük oranda regülasyonların olmadığı bir alanda yer alıyorlar.

Bu nedenle ICO’lar, yatırım olarak baktığımızda çok riskli kategorisinde bulunuyorlar.

ICO’lar yeni nesil kitlesel fonlama olarak düşünülebilir. Burada fonlama yatırım yapma ve kar etme amacı taşıyor. Bireylerin kolaylıkla yatırım yapmalarına olanak sağladıkları için çok büyük bir kitleye ulaştı. Bu nedenle geçtiğimiz yıllarda çok sayıda ICO düzenlendi ve ciddi miktarlarda yatırım toplandı. İlk ICO, Mastercoin tarafından 2013 yılında 1 gerçekleştirildi ve yıllar içinde gittikçe popüler hale geldi. Özellikle 2017 ve 2018 yıllarında zirve yaparak, yatırımlar 7 milyar dolar seviyelerine ulaştı. 2

https://www.icodata.io/stats/

En çok yatırım alan ve yatırımcısına getirisi en yüksek ICO’lar incelenirse; 2017 yılında ICO’su gerçekleştirilen EOS projesi, 185 milyon dolar yatırım topladı. Dolar bazında yatırımcılarına geri dönüşü 4,07 x oldu. Blockchain ekosisteminin önemli projelerinden olan ve blockchain teknolojisini bir sonraki adıma taşıyan Ethereum projesi 2014 yılında ICO yaptı ve 16 milyon dolara yakın yatırım topladı, yatırımcılarına geri dönüşü ise 740,45 x oldu. 3

Ancak bu başarı hikâyelerinin yanı sıra çok ciddi başarısızlıklar da var. Özellikle bu alanda yasal mevzuatın eksikliği, bilgi seviyesinin daha düşük olması ve projeleri değerlendirebilecek çerçeve eksiliği birçok dolandırıcı projenin ortaya çıkmasına ve çoğu kişinin parasını kaybetmesine sebep oldu.

Dolandırıcılığın yanı sıra proje ekiplerin deneyim eksikliği, pazarın hazır olmaması vb. sebeplerle de başarısız olan birçok proje ile başarısız olan ICO’ların oranları çok büyük yüzdelere ulaştı.

Bu tür dolandırıcılık vakalarından sonra devletler kripto paraları ve ICO’ları yasal mevzuatla düzenlemek üzere harekete geçtiler. Çin ve Güney Kore gibi ülkeler ICO’ları yasaklarken ABD’de SEC (U.S. Securities and Exchange Commission – ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu) ICO’ların vaka bazında incelenmesi gerektiğine karar verdi.

Bu yıl düzenlenen G20’de, ülkelere FATF (Financial Action Task Force) tarafından belirlenen kripto para standartlarını uygulama çağrısı yapıldı.4

Yasal düzenlemelerin yanı sıra ICO’lar da zaman içinde değişikliğe uğradı. Son zamanlarda ICO’lar IEO (Initial Exchange Offering)’e dönüştü. Kısaca IEO, yatırım toplamak isteyen projelerin kendi web sitelerinden satış yapmak yerine bir kripto para borsası ile anlaşarak token (projelerine özgü çıkardıkları kripto paralar) satışını bu borsa üzerinden borsanın kullanıcılarına satması ve böylelikle projesi için fon toplaması olarak tanımlanabilir.

IEO’ların ICO’lara göre farkları, satışın bir borsa üzerinden yapılması, borsanın KYC/AML süreçlerini yönetmesi, projenin parasının en az bir borsada listeleneceğinin kesin olması gibi özetlenebilir. Bununla birlikte büyük borsaların, listelenecek projeleri kendi itibarları ve kullanıcılarına iyi bir deneyim sunmak için daha detaylı inceleyeceğini varsayarak ICO’lara göre biraz daha güvenli denilebilir.

Bununla birlikte, bu alanda yer almak, yatırım yapmak isteyen herkesin iyi araştırması, başarı ve başarısızlıklardan ders alarak ilerlemesi oldukça önemli.

Blockchain teknolojisinin iş yapış biçimimizi derinden etkilediği ve daha da çok etkileyeceği kesin. Bu nedenle hem şirketler hem devletler hem de bireyler tarafından ilerlenecek yön iyi belirlenmeli ve gelişmeler takip edilerek sektöre olumlu katkı yapmak için sürekli çalışılmaya devam edilmelidir.

Tuğba Kurtaran

Thodex İş Geliştirme Uzmanı

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Initial_coin_offering
  • https://www.icodata.io/stats/
  • https://www.icomarketdata.com/stats
  • https://www.fatf-gafi.org/media/fatf/content/images/G20-June-2019.pdf

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir